Regionalny bunt przeciwko SCT: Zarząd Małopolski uderza w dyskryminacyjne przepisy Krakowa

Infrastrukturalny paraliż: Pociągi widma i parkingi-pułapki

Kluczowym argumentem Zarządu Województwa jest rażący brak przygotowania systemu transportowego na przyjęcie potoku pasażerów, których auta zostały wykluczone z ruchu. Marszałek Łukasz Smółka ujawnił, że rekomendował przesunięcie startu SCT o rok, aby zbiegł się on z dostawą 25 nowych pociągów (pierwsze składy dotrą dopiero w połowie 2026 r.). 

Obecnie Szybka Kolej Aglomeracyjna nie posiada wystarczającej przepustowości, by obsłużyć kierowców zmuszonych do zostawienia aut. Co więcej, Małopolanie alarmują, że istniejące parkingi Park&Ride są nie tylko nieliczne, ale paradoksalnie zlokalizowane wewnątrz granic strefy, co czyni je niedostępnymi dla pojazdów niespełniających norm, do których teoretycznie są skierowane.

Zarzuty o hipokryzję: Czy w SCT chodzi o zdrowie czy o miliony?

Władze Małopolski wytykają Krakowowi radykalizację przepisów, która odbiega od pierwotnych założeń Programu Ochrony Powietrza. Choć dokument wojewódzki przewidywał utworzenie strefy, rekomendował łagodniejsze normy (Euro 3 dla benzyny i Euro 5 dla diesla). Tymczasem Kraków narzucił surowsze restrykcje, wprowadzając jednocześnie system opłat, który marszałek Smółka nazywa "kupowaniem czystego powietrza". 

Jeśli kierowca zapłaci abonament (nawet 500 zł miesięcznie w 2028 r.), jego pojazd nagle przestaje być problemem dla środowiska, co zdaniem władz regionu dowodzi, że system został zaprojektowany pod kątem wpływów budżetowych, wyliczanych już w milionach złotych.

Nierówne traktowanie: Dwie kategorie Małopolan

Największe kontrowersje budzi jednak podział na mieszkańców Krakowa i resztę województwa. Podczas gdy krakowianie posiadający auta przed czerwcem 2025 r. są bezterminowo zwolnieni z wymogów, osoby z zewnątrz – pracujące, uczące się czy leczące się w stolicy – muszą płacić lub wymieniać tabor. Sejmik Województwa w specjalnym apelu uznał to za rażące naruszenie zasady równości. 

Logika strefy zostaje podważona: skoro celem jest redukcja spalin, dlaczego mieszkańcy Krakowa, którzy spędzają w mieście najwięcej czasu, mogą poruszać się "trucicielami", podczas gdy przyjezdni są z tego prawa wykluczeni lub zmuszeni do ponoszenia wysokich kosztów?

Precyzyjne fakty o SCT w Krakowie (stan na 2026 rok)

Warto przypomnieć twarde liczby i zasady, które stały się zarzewiem konfliktu:

• Obszar: Ponad 60% powierzchni Krakowa (w granicach IV obwodnicy).

• Wymogi dla osób z zewnątrz: Auta benzynowe min. Euro 4 (od 2005 r.), diesle min. Euro 6 (od 2014 r.).

• Koszty wjazdu "opłacalnego": 2,50 zł za godzinę lub abonamenty rosnące drastycznie z 100 zł (2026) do 500 zł miesięcznie (2028).

• Zwolnienia: Mieszkańcy Krakowa posiadający auto przed 26.06.2025 r. są wyłączeni z restrykcji, o ile zgłoszą pojazd do systemu.

• Koniec okresu przejściowego: 31 grudnia 2028 roku – po tej dacie możliwość "wykupienia" wjazdu dla starych aut zniknie całkowicie.

Obecne stanowisko władz województwa to jasny sygnał, że regionalny samorząd nie akceptuje krakowskiej drogi na skróty, która ciężar walki o czyste powietrze przerzuciła na barki osób spoza metropolii, nie oferując im w zamian realnej alternatywy w postaci wydajnego transportu zbiorowego.