Skwer im. Anny Szałapak w Krakowie

Krakowska mapa miejsc pamięci poświęconych legendom „Piwnicy pod Baranami” właśnie wzbogaciła się o kolejny wyjątkowy punkt. Wiosną 2026 roku u zbiegu ulic Retoryka, Zwierzynieckiej oraz Placu Juliusza Kossaka oficjalnie zainaugurowano skwer imienia Anny Szałapak. Artystka, którą Agnieszka Osiecka czule i trafnie nazwała „Białym Aniołem”, dołączyła tym samym do grona wybitnych twórców piwnicznych, takich jak Ewa Demarczyk, Piotr Skrzynecki, Andrzej Wajda czy Mieczysław Święcicki, którzy już wcześniej zostali uhonorowani w przestrzeni krakowskich Plant. Decyzję o nadaniu tej nazwy krakowscy radni podjęli pod koniec ubiegłego roku.

Uroczystość, która zgromadziła rodzinę pieśniarki, przedstawicieli władz miasta oraz środowisko artystyczne, stała się okazją do wspomnień o kobiecie, która w niezwykły sposób łączyła talent estradowy z pasją naukową. Po odsłonięciu pamiątkowej tablicy, siostra artystki Maria Szałapak, wraz z prezydentem Aleksandrem Miszalskim i przewodniczącą Komisji ds. Kultury Magdaleną Mazurkiewicz, wspólnie posadzili na skwerze młodą lipę. W przemówieniach podkreślano, że Anna Szałapak miała rzadki dar wydobywania z ludzi ich lepszej strony, a nowy zielony zakątek blisko Kossakówki ma być miejscem przepełnionym poezją, muzyką i właściwą patronce łagodnością. Włodarze miasta zwrócili również uwagę na fakt, że to ważny gest w kierunku przywracania pamięci o wybitnych kobietach, które silnie współtworzyły tożsamość Krakowa.

Anna Szałapak, urodzona i zmarła w stolicy Małopolski, była postacią wielowymiarową. Choć publiczność kojarzy ją przede wszystkim z poruszających interpretacji poezji śpiewanej, jej życie zawodowe biegło dwutorowo. Jako absolwentka etnografii na Uniwersytecie Jagiellońskim, gdzie stawiała też pierwsze kroki artystyczne w zespole „Słowianki”, z czasem obroniła doktorat poświęcony fenomenowi szopki krakowskiej. Przez lata pracowała jako kustosz w Muzeum Historycznym Miasta Krakowa, angażując się w pielęgnowanie i popularyzację lokalnych tradycji, co zaowocowało między innymi nagrodzoną książką poświęconą krakowskim legendom i tajemnicom.

Na scenie „Piwnicy pod Baranami” zadebiutowała pod koniec lat siedemdziesiątych i szybko stała się jednym z filarów kabaretu. Współpracowała z najważniejszymi polskimi kompozytorami i poetami, śpiewając teksty m.in. Czesława Miłosza, Ewy Lipskiej czy Agnieszki Osieckiej do muzyki Zygmunta Koniecznego, Zbigniewa Preisnera i Jana Kantego Pawluśkiewicza. Jej występy, zarówno te zespołowe, jak i późniejsze solowe recitale, charakteryzowały się absolutną sceniczną perfekcją i unikalnym, lirycznym stylem. Doceniało to nie tylko krakowskie audytorium, ale też krytycy, czego dowodem był radiowy „Mateusz” oraz wysokie odznaczenie państwowe – Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski, przyznany jej za wybitne zasługi dla polskiej kultury. Artystka odeszła jesienią 2017 roku i spoczęła na Cmentarzu Rakowickim, jednak od teraz jej duch, zaklęty w szumie liści nowo posadzonego drzewa, na stałe zagości przy ulicy Retoryka.